ရခိုင္တို႔ဌာေန ၿမိဳ႕စစ္ေတြ

ေျမာက္ဦးျမိဳ႕ကိုသြားဖို႔အတြက္ ရန္ကုန္ကေန စစ္ေတြကို ေလယာဥ္နဲ႔ ထြက္လာရာမွာ စစ္ေတြျမိဳ႕မွာ တစ္ညအိပ္ျဖစ္တဲ႔ ခရီးစဥ္အေၾကာင္း ဆက္ေရးပါ႔မယ္ရွင္။ စစ္ေတြျမိဳ႕ရဲ႕ အထင္ကရေနရာမ်ား၊ တန္ခိုးၾကီး ဘုရားမ်ားကို သြားေရာက္လွည္႔လွည္ ဖူးေမွ်ာ္ရာမွာ ျပီးခဲ႔တဲ႔ပိုစ္႔မွာေရးခဲ႔တဲ႔ ႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ခန္႔ သက္တမ္းရွိ စၾကၤမုနိဘုရားကို သြားဖူးတဲ႔ အေၾကာင္း ေရးခဲ႔ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ သက္တမ္းရွိျပီလို႔ ခန္႕မွန္းၾကတဲ႔ ေၾကး ဆင္းတုေတာ္ ဟာ ေလာကာနႏၵာဘုရား ပုရဝုဏ္ထဲမွာရွိတာမို႕ စၾကၤမုနိဘုရားကို ဖူးျပီးတာနဲ႔ ေလာကာနႏၵာ ဘုရားၾကီးေပၚကို တက္ခဲ႔ၾကပါတယ္။ ေလာကာနႏၵာ ေစတီၾကီးကို စစ္ေတြျမိဳ႕ ရဲႏြယ္စုရပ္မွာ ၁၉၉၅ခုႏွစ္က စတင္ တည္ထားခဲ႔ ၾကတာျဖစ္ျပီး ေစတီ တည္ထားရာ ကုန္းေတာ္မွာ ၅၉၄ေပ ပတ္လည္ရွိျပီး ပရဝုဏ္အက်ယ္မွာ ၇.၂၉ဧက က်ယ္ဝန္း ပါတယ္။ အရံေစတီေပါင္း ၈ဆူရွိျပီး ၾကီးမားခန္႔ညားတဲ႔ မုဒ္ဦးေလးခုရွိပါတယ္။

 ေလာကာနႏၵာေစတီေတာ္ၾကီး

က်ယ္ဝန္းတဲ႔ရင္ျပင္ေတာ္

 ေစတီေတာ္ၾကီးအား အနီးကပ္ ပူေဇာ္ရာ

  ေရွးေဟာင္းလက္ရာႏွင္႔တူေသာ ဝင္ေပါက္ မုဒ္ဦး

မုဒ္ဝအဝင္ နံရံေပၚမွ ရုပ္ၾကြမ်ား

ေစတီအတြင္းမွာ

ခန္းနားလွပတဲ႔ တိုင္လံုးၾကီးမ်ား

ေစတီအတြင္းရွိ ေၾကးဆင္းတုေတာ္ 

ဘုရားၾကီးဟာ အလြန္က်ယ္ျပန္႔တဲ႔ ေၾကြျပားခင္း ရင္ျပင္ၾကီး ရွိျပီး ေရႊတိဂံုဘုရားနဲ႔ ပံုစံတူ တည္ထားကာ အတြင္းမွာေတာ႔ လိႈဏ္ပါတဲ႔ မဟာဝိဇယ ေစတီကဲ႔သို႔ တည္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေလာကာနႏၵာ ဘုရားၾကီးရဲ႕ မုဒ္ဦးဟာ ေရွးေဟာင္း လက္ရာနဲ႔ အလြန္တူျပီး ျမင္ရတာ ထူးဆန္းႏွစ္ သက္ဖြယ္ရာ ေကာင္း လွ ပါ တယ္။  ဘုရားထဲ အဝင္ ေဘးႏွစ္ဘက္က နံရံေက်ာက္ျပားမ်ားေပၚမွာ ထြင္းထုထားတဲ႔ ရုပ္ၾကြ လက္ရာ မ်ားဟာလည္း စိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းလွပါတယ္။ အတြင္းထဲက တိုင္လုံုးမ်ားကိုလည္း လက္ရာေျမာက္ေအာင္ ခမ္းနားစြာ တည္ေဆာက္ထားပါတယ္။ ဘုရားအတြင္းမွာ ရွိခိုးပူေဇာ္ လွည္႔လွည္ ၾကည္႔ရႈ၊ ဓာတ္ပံုရိုက္ျပီးတာနဲ႔ အျခားေသာေနရာမ်ားကို ဆက္သြားဖို႔ ထြက္ခဲ႕ၾကပါတယ္။

 ရခိုင္အာဇာနည္ ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမ အထိမ္းအမွတ္ ဦးဥတၱမပန္းျခံ

ဒီပန္းျခံထဲမွာ ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမရဲ႕ ေၾကးရုပ္ထုလည္း ရွိပါတယ္။ ဆရာေတာ္ အေၾကာင္းကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ေျပာျပရရင္ ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမကို ၁၈၇၉ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၂၈ရက္ တနဂၤေႏြေန႔မွာ စစ္ေတြျမိဳ႕ ရူပေျမာက္ရပ္ကြက္မွာ ဖခင္ ဦးျမ၊ မိခင္ ေဒၚေအာင္ၾကြျဖဴတို႔မွ ေမြးဖြားပါတယ္။ ဆရာေတာ္ဟာ ရဟန္းဝတ္နဲ႔ အိႏၵိယ၊ ျပင္သစ္၊ ဂ်ပန္ စတဲ႔ႏိုင္ငံမ်ားကို သြားေရာက္ ခဲ႔သူျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာ ဗုဒၶဘာသာ ပါေမာကၡ အျဖစ္နဲ႔လည္း ပါဠိနဲ႔ သကၠတဘာသာ တို႔ကို ပို႔ခ်ခဲ႔ပါတယ္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွ ျပန္လာတဲ႔အခါမွာ ကိုးရီးယား၊ မန္ခ်ဳးရီးယား၊ တရုတ္ႏုိင္ငံမ်ားကို ဝင္ေရာက္ခဲ႔ ပါတယ္။ ႏိုင္ငံ ရပ္ျခား ဗဟုသုတလည္းစံု၊ ပညာလည္း တတ္ေသာ ဆရာေတာ္မွာ အဂၤလိပ္တို႔ကို ေတာ္လွန္ဖို႔ ႏိုင္ငံေရး တရားမ်ားကို ေဟာခဲ႔ျပီး လူငယ္လူရြယ္မ်ား မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ ရွင္သန္ ထက္ျမက္ေစရန္လည္း သူရိယ သတင္းစာမွာ ေခါင္းၾကီး၊ ေဆာင္းပါးမ်ား ကို ေရးသားခဲ႔႔ ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး တရားေဟာမႈနဲ႔ အဂၤလိပ္ေခတ္မွာ ေထာင္အၾကိမ္ၾကိမ္ က်ခဲ႔ျပီး ၁၉၃၉ခု စက္တင္ဘာ၉ရက္ (၁၃ဝ၁ခုႏွစ္ ဝါေခါင္ လျပည့္ေက်ာ္ ၁၁ရက္ေန႕ )သက္ေတာ္ ၆ဝအရြယ္မွာ ပ်ံလြန္ေတာ္ မူခဲ႔ပါတယ္။ ႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရး၊ ျမန္မာျပည္ လူငယ္မ်ား မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ ရွင္သန္ ထက္ျမက္ေရးတို႔အတြက္ စြမ္းစြမ္း တမံ ေဆာင္ရြက္ခဲ႔ေသာ ဆရာေတာ္ဟာ ရခိုင္အမ်ိဳးသားထဲမွာမွ ထူးခၽြန္ထင္ရွားသူ တစ္ဦး ျဖစ္တာေၾကာင္႔ စစ္ေတြျမိဳ႕ရဲ႕ ပန္းျခံကို ဆရာေတာ္အား ဂုဏ္ျပဳျပီး ဦးဥတၱမ ပန္းျခံရယ္လို႔ အမည္ တြင္ေစခဲ႔တာ ျဖစ္ပါတယ္။ 

တစ္ေခတ္တစ္ခါက ထူးခၽြန္ထင္ရွားခဲ႔ေသာ ရခိုင္အမ်ဳိးသားမ်ား 

ျပည္နယ္ အစိုးရရံုးျဖစ္ပါတယ္။ 

စစ္ေတြျမိဳ႕ကိုေရာက္ရင္ မသြားမျဖစ္သြားသင္႔တဲ႔ေနရာက ေရွးေဟာင္း သုေတသနနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈျပတိုက္ျဖစ္ပါတယ္။

ထို႔ေနာက္မွာေတာ႔ ကၽြန္မတို႔ဟာ ေရွးေဟာင္း ယဥ္ေက်းမႈ ျပတိုက္ကို သြားၾကပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမႈျပတိုက္ အတြင္းမွာ  ေရွးေဟာင္းေက်ာက္စာမ်ား၊ ေရွးေဟာင္း ေစတီပုထိုးမ်ား၊ ေရွးေဟာင္း အုတ္ခြက္၊ ေက်ာက္ ခြက္မ်ား၊ ေရွးေဟာင္း ရခုိင္လက္ရာ ရုပ္ပြားဆင္းတုေတာ္မ်ား၊  ေရွးရခိုင္တို႔ရဲ႕ အသံုးအေဆာင္ ဘြဲ႕တံဆိပ္ေတာ္မ်ားႏွင္႔ အိုးခြက္ပန္းကန္မ်ား၊ ဝင္စားဆင္ယင္ ထံုးဖြ႔ဲပံု၊ ေရွးေဟာင္း ရခိုင္ တူရိယာမ်ား၊ ေရွးေခတ္ ရခိုင္ဘုရင္တို႔လက္ထက္ သြန္းလုပ္ အသံုးျပဳခဲ႔ေသာ ဒဂၤါးမ်ား၊ ဘုရင္ေခတ္ မင္းမွဴးမတ္တို႔၏ အေဆာင္ အေယာင္မ်ား၊ ရခိုင္အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီးတို႔ ေခတ္အဆက္ဆက္ ဝတ္ဆင္ အသံုးျပဳခဲ႔ၾကေသာ အဝတ္အစား၊ အသံုးအေဆာင္မ်ား၊ စာေပ ယဥ္ေက်းမႈအႏု လက္ရာ၊  စသည္ျဖင္႔ ရခိုင္လူမ်ိဳးတုိ႔ရဲ႕ ေရွးေဟာင္း အေမြအႏွစ္မ်ားက ၾကည္႔ရႈစရာ စံုလင္လွပါတယ္။ သို႕ေသာ္လည္း ျပတိုက္ အတြင္းမွာ ဓာတ္ပံုရိုက္ခြင္႔ မရွိတာေၾကာင္႔ ျပတိုက္အတြင္းက ေရွးေဟာင္း ပစၥည္းမ်ား၊ ေစတီ ပုထိုး ေက်ာက္စာ၊ ရုပ္ပြားေတာ္မ်ား ဒဂၤါးမ်ား စသည္တို႔ကို ဓာတ္ပံု မေဖာ္ျပႏိုင္တာေတာ႔ စိတ္မေကာင္း စရာပါ။

ရခိုင္ရိုးရာေလာင္းေလွ

ဒီပံုကေတာ႔ ျပတိုက္အေရွ႕မွာ ထားထားတဲ႔ ရခုိင္ရိုးရာ ေလာင္းေလွပါ။ ရခိုင္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ရိုးရာသၾကၤန္ဟာ ဒီလို ေလာင္းေလွၾကီးထဲမွာ ေရအျပည္႔ျဖည္႔ျပီး ကစားၾကတဲ႔ ခ်စ္စရာ အလြန္ေကာင္းတဲ႔ ဓေလ့ျဖစ္ပါတယ္။ အပ်ိဳလူပ်ိဳေတြ ေရအျပည္႔ျဖည္႕ထားတဲ႔ ေလာင္းေလွရဲ႕ တစ္ဖက္ တစ္ခ်က္မွာ ေနရာယူျပီး ေရပက္ျပိဳင္ ၾကတဲ႔အခါ မ်က္ႏွာကို လက္နဲ႔ပြတ္သပ္မိသူက အရွံဳးလို႔ မွတ္သားခဲ႔ရဖူးတာေၾကာင္႔ စိတ္ဝင္စားစရာ၊ ခ်စ္စရာေကာင္းတဲ႔ ေရကစားတဲ႔ ဓေလ႔ထံုးစံကို ႏွစ္သက္ခဲ႔ရဖူးပါတယ္။ 

အတုလမာရဇိန္ ျပည္လံုးခ်မ္းသာ ဘုရားၾကီး

ေနာက္ထပ္ ဖူးျဖစ္တဲ႔ ဘုရားကေတာ့ အမ်ားျပည္သူေကာင္းမႈနဲ႔ သြန္းထုထားတဲ႔ အတုလ မာရဇိန္ ျပည္လံုးခ်မ္းသာ ရုပ္ပြားေတာ္ျမတ္ၾကီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးဥတၱမလမ္းနဲ႔ စက္ရံုလမ္းေထာင္႔မွာ ကိန္းဝပ္စံပယ္ေတာ္မူေနတဲ႔ အတုလမာရဇိန္ ျပည္လံုးခ်မ္းသာ ဘုရားၾကီးဟာ အျမင္႔မွာ ၉ေတာင္ႏွင္႔ တစ္မိုက္ရွိျပီး စံပါယ္ေတာ္မူေသာ ပလႅင္ေတာ္ရဲ႕အျမင့္မွာ ၆ေတာင္ခန္႔ရွိျပီး ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ အၾကီးဆံုး ေၾကးဆင္းတုေတာ္ၾကီး ျဖစ္ပါတယ္။ 

ဘုရားၾကီးရဲ႕ မ်က္ႏွာေတာ္ဟာ ( ပဥၥေလာဟာ) ရတနာ ၅မ်ိဳးပါဝင္ျပီး ၾကည္လင္ေအးျမေသာ လအဆင္း ကဲ႔သို႔ ဝင္းပၾကည္လင္လွ်က္ ရွိပါတယ္။ ဘုရားၾကီးအား တည္ထားေနစဥ္အတြင္း ဝတ္ျဖဴစင္ၾကယ္ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးက “ျပည္လံုးခ်မ္းသာ” ဘုရားၾကီးဟု ဘြဲ႕အမည္သတ္မွတ္ေပးခဲ႔တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ထူးျခားခ်က္မွာ ေၾကးဘုရားၾကီးရဲ႕ ပိႆာခ်ိန္မွာလည္း ( ၅၄၂၆) ပိႆာနဲ႔ တိုက္ဆိုင္ေနပါတယ္။ ျပည္-၅၊ လံုး-၄၊ ခ်မ္း-၂ ၊ သာ -၆ အမည္နဲ႔ ေၾကးပိႆာခ်ိန္တို႔ဟာ တူညီေနခဲ႔႔ပါတယ္။ အျခားေသာ ထူးျခားခ်က္မ်ားမွာ ဘုရားႀကီး ထံတြင္ အဓိဌာန္ျပဳ၍ က်င့္ႀကံအားထုတ္သူမ်ား၊ ပူေဇာ္လွဴဒါန္းသူမ်ားမွာ အလိုဆႏၵျပည့္ဝၾကျခင္း၊ ဘုရားႀကီးသည္ အခါအားေလ်ာ္စြာ အတိတ္နမိတ္မ်ားျပသျခင္း၊ မ်က္ႏွာေတာ္မွ ေရာင္ျခည္ေတာ္မ်ား ကြန္႔ျမဴးျခင္း၊ ၁၉၄၂-ခုႏွစ္တြင္ ဒုတိယကမာၻစစ္ ေဘးအႏၱရာယ္သည္ စစ္ေတြၿမိဳ႕သို႔ ေရာက္ရွိလာသည့္ အခါ မ်က္ႏွာေတာ္ ညွိဳးေမွာင္သြားျခင္း၊ စစ္ျဖစ္ခ်ိန္တြင္လည္း အနီးနား ပတ္ဝန္းက်င္တို႔တြင္ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ဘုရားႀကီးမွာ လံုးဝ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈ မရွိခဲ့ျခင္း စသည့္ထူးျခားမႈမ်ားႏွင့္ ျပည့္စံုၿပီး တန္ခိုးႀကီးမားေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္ က်က္သေရေဆာင္ ဘုရားႀကီး တစ္ဆူျဖစ္ပါတယ္။

 ရခိုင္အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဝတ္စားဆင္ယင္ ထံုးဖြဲ႕ပံု

ျမတ္စြာဘုရား သက္ေတာ္ထင္ရွား ရွိစဥ္ကတည္းက ယခုအခ်ိန္အထိ ဗုဒၶဘာသာကို သက္ဝင္ ယံုၾကည္ခဲ့ၾကေသာ  ရခိုင္လူမ်ိုးတို႔ရဲ႕ နယ္ေျမေဒသမ်ားမွာ ေစတီပုထိုးမ်ား ေပါမ်ားလွၿပီး ယဥ္ေက်းမႈ လက္ရာမ်ားမွာလည္း အဆင့္အတန္းျမင့္လွတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာ ယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္ ေရွးေဟာင္းလက္ရာမ်ားမွာလည္း သမိုင္း တန္ဖိုးအရေရာ၊ ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႔၏ ယဥ္ေက်းမႈ ဆိုင္ရာ အေမြအႏွစ္မ်ား အျဖစ္ပါ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ယေန႔ထက္တိုင္ တည္ရွိေနတာကို ေတြ႔ျမင္ ရပါတယ္။ ဘိုးဘြားတို႔ ခ်န္ရစ္ခဲ့ေသာ တန္ဖိုးႀကီးမားလွသည့္ ယဥ္ေက်းမႈ ဆုိင္ရာ အေမြအႏွစ္မ်ား ကို ေျမအိုးတစ္လံုးမွ အစ ရွစ္ေသာင္း၊ ကိုးေသာင္း ပုထိုးေတာ္ႀကီးမ်ား အထိ တိုင္ေအာင္ ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ မပ်က္မစီး၊ မေပ်ာက္မပ်က္ ဆက္လက္တည္တံ့ေနေအာင္ ျပဳျပင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ ၾကရမယ့္ တာဝန္ကေတာ့ ေဒသခံ ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ အစိုးရတာဝန္ရွိသူတို႔သာ မကပဲ လူတိုင္းမွာပါ ရွိေနတဲ့ သမိုင္းေပးတာဝန္တစ္ရပ္ဟု ထင္ျမင္မိပါတယ္။

ေနာက္ပို႔စ္မွာေတာ့ စစ္ေတြၿမိဳ႕ရဲ႕ ထင္ရွားတဲ့ သမိုင္းဝင္ေနရာမ်ားႏွင့္ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေနရာမ်ား အေၾကာင္း ဆက္ေရးပါ့မယ္ေနာ္။ အားလံုးဘဲ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ျဖာ က်န္းမာ ခ်မ္းသာၾကပါေစရွင္။